19. yüzyılın ortasında Mersin henüz köy büyüklüğünde bir kıyı yerleşimiydi. Amerikan İç Savaşı dünya pamuğunu daraltınca Çukurova'da üretim arttı ve ürünü dışarı taşıyacak bir liman gerekti. 1886'da Adana'ya bağlanan demiryolu bu rolü kalıcı kıldı. Kente Rum, Ortodoks Arap ve Levanten tüccarlar yerleşti; bugünkü Latin ve Ortodoks kiliseleri o yılların hatırasını taşır. Adını ise yörede yaşayan Mersinli aşiretinden aldığı kabul edilir.
Bu genç liman kentinin çevresi ise çok eskidir. Kuzeydeki Yumuktepe höyüğünün en alt katmanları MÖ 6300'lere uzanır, batıda Mezitli sınırlarında Soli Pompeiopolis'in kalıntıları durur. Doğudaki Tarsus'un Kilikya ovasındaki yeri ayrıdır; Kleopatra ile Marcus Antonius'un MÖ 41'de burada buluştuğu anlatılır.
İlin batısı başka bir coğrafyadır. Silifke'den Anamur'a Toroslar denize dik iner, antik yazarların Dağlık Kilikya dediği bu kıyıda yol virajlarla ilerler. Göksu Deltası ise ovayı yeniden açar. Erdemli ve Silifke'de limon, Anamur'da muz, Mut'ta kayısı ve zeytin yetişir. Şehrin ticari yüzünü liman ile 1987'de kurulan serbest bölge sürdürür. Sofranın tatlı ucunda havuçtan yapılan cezerye vardır.
Beş kartpostalda Mersin
Tantuni
Tantuni, 20. yüzyılın ortalarında Mersin'de liman işçileri ve öğrenciler arasında pratik ve ucuz bir yemek olarak yaygınlaştı. Pişirirken sacın üstüne su eklenir, ekmek de bununla yumuşatılır. Adının kökeni tartışmalıdır; Mersin Tantunisi 2017'de coğrafi işaret olarak ilan edildi.
Mamure Kalesi
Kökeni Roma dönemine uzanan kale, kıyıyı ve ticaret gemilerini korsanlara karşı korumak için kuruldu. Kilikya Ermeni Krallığı onardı, 15. yüzyılda Karamanoğulları da onarıp Mamure adını verdi; kale 1471'de Osmanlı'ya geçti. Duvarlar içini üç avluya ayırır, batı avlusunda tek minareli bir cami ile harap bir hamam bulunur.
Cennet ve Cehennem Obrukları
Cennet'in ağzı 250 metreye 110 metre, derinliği yaklaşık 70 metredir. Aşağı 452 basamakla inilir; 300. basamakta, 5. yüzyılda Paulus adlı birinin Meryem'e adadığı küçük kilise durur. Cehennem'e ipsiz inilmez, 2021'de yapılan cam teras yukarıdan bakmayı sağlar. Efsaneye göre Zeus, yendiği Typhon'u bir süre burada hapsetti.
Aziz Pavlus Kilisesi
Yeni Ahit'e göre Pavlus Tarsus'ta doğdu ve kilise bu bağla anılır. Geleneğin 1102'ye tarihlediği yapının bugünkü hâlini 1862'de Ortodoks Arap ve Rum cemaati kesme taştan, kubbesiz bazilika olarak yaptı. 2008-2009 Pavlus Yılı'nın kapanış töreni burada yapıldı. Aziz Pavlus Anıt Müzesi olarak da anılan yapı hacıların uğrak yeridir.
Kızkalesi
Kalenin Birinci Haçlı Seferi'nden sonra Bizans İmparatoru I. Aleksios tarafından yaptırıldığı sanılıyor. Kilikya Ermeni krallarından Levon ve Hethum'un onarım yazıtları 1206 ve 1251 tarihlidir, 1471'de ise Gedik Ahmet Paşa adayı aldı. Anlatılana göre kral, kehanetten korktuğu kızını buraya kapattı, ama üzüm sepetinden çıkan yılan genç kızı soktu.