Balıkesir haritada iki denize birden dokunur. Kuzeyde Bandırma ve Erdek Marmara'ya, güneybatıda Edremit ile Ayvalık Ege'ye bakar. Arada geniş ovalar, alçak dağlar ve Yörük köyleri uzanır. Bu yüzden il tek bir manzarayla anlatılamaz: kuzeyde liman ve tahıl tarlası, güneyde dağların rüzgârdan koruduğu zeytinlikler vardır. İklim de bu ayrımı izler, Ege tarafında kışlar daha ılık geçer.
Antik çağda Mysia diye anılan bu toprakların önemli kentlerinden biri, Kapıdağ Yarımadası'nın boynundaki Kyzikos'tu. Anadolu Selçuklu Devleti zayıflayınca bölge Karesi Beyliği'nin eline geçti, beylik 14. yüzyılda Osmanlı topraklarına katıldı. Beyliğin adı uzun süre yaşadı: il 1926'ya kadar Karesi diye anıldı. 1919'da toplanan Balıkesir kongreleri ise yörede Kuva-yı Milliye birliklerinin kurulmasına yol açtı ve şehri Millî Mücadele'nin erken merkezlerinden biri yaptı.
Bugünkü geçim de bu ikili coğrafyayı izler. Edremit Körfezi çevresinde zeytin ve zeytinyağı belirleyicidir, Bandırma'nın limanı Marmara ticaretine açılır, Bigadiç'te çıkarılan bor ise madenciliğe ağırlık katar. Sındırgı yöresinin Yörük dokumacılığı, koyu renkleriyle tanınan Yağcıbedir halılarını yaşatır. Sofrada tuzsuz taze peynirle yapılan höşmerim tatlısı, Susurluk'un köpüklü ayranı ve bol malzemeli Ayvalık tostu öne çıkar. Susurluk'taki ayran durakları, kuzeyle güneyi birleştiren karayolunun yolculara tanıttığı bir alışkanlığa dönüşmüştür.
Beş kartpostalda Balıkesir
Marmara Adası
Antik çağda Prokonnesos adıyla anılan ada, Miletosluların kurduğu bir koloniydi. Burada çıkarılan taş Roma ve Bizans yapılarına gemilerle taşındı, Ayasofya'da da kullanıldı. Yunancada mermer anlamına gelen sözcük önce adanın, sonra denizin adı oldu. Kuzeydeki Saraylar'da ocaklar hâlâ işler, adaya Erdek ve Tekirdağ'dan feribotla ulaşılır.
Kaz Dağı
Antik adı İda olan dağ, 1.774 metrelik Karataş Tepesi'nde zirve yapar. Homeros onu bin pınarlı diye anar. Anlatılara göre Hera, Afrodit ve Athena'nın güzellik yarışı burada geçti ve Truva Savaşı'na giden olaylar başladı. Kazdağı göknarı Türkiye'de yalnız bu dağda yetişir, yamaçların bir bölümü millî park olarak korunur.
Manyas Kuşgölü
Bandırma'nın güneyindeki gölün en derin yeri yaklaşık dört metredir, ilkbaharda kıyılarını aşar, yazın geri çekilir. Alman zoolog Curt Kosswig 1938'de buradaki kuş kolonilerini fark etti, Sığırcı Deltası da 1959'da Kuş Cenneti Millî Parkı oldu. Karabatak, kaşıkçı ve gece balıkçılı burada ürer, tepeli pelikan kışın düzenli görülür.
Zağnos Paşa Camii
Cami, bir zamanlar hamam, türbe, bedesten ve imaretle birlikte geniş bir külliyenin merkeziydi. Bugünkü yapı, kapısındaki kitabeye göre 1898 depreminden sonra eski temelleri üzerine 1902-1904 arasında yeniden kuruldu ve ilk yapıdan yalnız minber kapısı kaldı. Külliyeden özgün hâliyle günümüze ulaşan tek yapı hamamdır, paşanın türbesi caminin hemen dışındadır.
Cunda Adası
Adaya giden yol iki aşamalıdır: Lale Adası 19. yüzyılın başında deniz doldurularak karaya bağlandı, Cunda ile Lale Adası arasındaki Dolap Boğazı'na ise 1964'te köprü yapıldı. Mübadeleyle Girit ve Midilli'den gelen aileler adaya yerleşti, yaşlılar arasında Rumca bilenler hâlâ vardır. Resmî adı Alibey, Kuva-yı Milliye önderlerinden Ali Çetinkaya'dan gelir.