Ocak ayı ortalaması eksi 9 derecenin altına inen Erzurum, 1.900 metre dolayındaki ovasında kışı ciddiye almayı öğrenmiş bir şehirdir. Ölçülen en düşük sıcaklıklar eksi 37 dereceye ulaşmıştır. Yemekler de bu soğuğa göredir: sofrada su böreği ile odun ateşinde yatay şişte pişen cağ kebabı yer alır. Cağ, küçük şişlere verilen addır; Oltu Cağ Kebabı adıyla tescilli yemeğin eti yaklaşık yarım gün soğan, tuz ve karabiberle bekletilir.
Şehrin kuruluşu 5. yüzyıla, Bizans imparatoru II. Theodosius'un dönemine uzanır; bu yüzden uzun süre Theodosiopolis diye anıldı. Sonraki yüzyıllarda Saltuklu Beyliği'nin başkenti oldu ve bu statüsünü 1202'ye kadar korudu. Üç Kümbetler ile Yakutiye Medresesi, kentin Orta Çağ'daki ağırlığını hatırlatır. 23 Temmuz 1919'da toplanan Erzurum Kongresi ise adını yakın tarihin dönüm noktalarından birine yazdı.
Bugün Erzurum doğunun büyük üniversite kentlerindendir, Atatürk Üniversitesi 1950'lerden beri şehrin hayatını şekillendirir. Oltu ilçesinden çıkarılan siyah Oltu taşı tespih ve takıya işlenir, coğrafi işaretle korunur. Düğünlerde ve sahnelerde sıra hâlinde oynanan bar oyunları da kent kimliğinin parçasıdır. Ovanın çevresindeki yaylalar hayvancılığa elverişlidir, tahıl tarımı ise ova tabanında yapılır. Kent ekonomisinde eğitim, ticaret ve kış turizmi yan yana yürür.
Beş kartpostalda Erzurum
Karasu Nehri
Ovaya indikten sonra batı kesimdeki bataklıklarda bir süre kaybolur, Lazoğlu Bataklığı'ndan yeniden çıkarak kıvrılmaya başlar. Ardından Erzincan'ı geçer ve Kemaliye yakınından güneye yönelir. Keban Barajı'na kadar uzunluğu yaklaşık 460 kilometreyi bulur. Fırat adı, Keban yakınındaki kavuşma noktasından sonra kullanılır.
Palandöken Dağı
Şehre bu kadar yakın olması onu Türkiye'nin az rastlanan kayak dağlarından yapar: merkezden pistlere kısa bir yolla ulaşılır. Rakımı 3.125 metreye çıkan dağda en yüksek nokta Büyükejder Tepesi'dir. 2011 Dünya Üniversitelerarası Kış Oyunları'nın yarışmaları Erzurum ve Palandöken'de yapıldı.
Çifte Minareli Medrese
İki katlı, dört eyvanlı yapıda avluyu saran toplam 37 oda vardır. Hatuniye Medresesi diye de anılır. Taç kapıdaki kabartmalarda ejder, kartal ve hayat ağacı motifleri görülür. 26 metrelik minarelerde Allah, Muhammed ve ilk dört halifenin adları işlenmiştir. Rus işgali sırasında bazı parçalar sökülüp Rusya'ya götürüldü.
Oşki
Çamlıyamaç köyündeki ana kilise 963-973 yılları arasında, Gürcü hükümdarı III. Davit Kuropalati zamanında yapıldı. Tetrakonk planlı, yani dört kollu yapının ortasında kubbe yükselir. 1036'da fresklerle zenginleştirildiği bilinir. 2016'da yapılan çalışmada duvarlarda 47 Gürcüce yazıt belgelendi. Yapının korunması için ortak restorasyon girişimleri başlatıldı.
Tortum Gölü
Kaynaklara göre 1791'de Kemerlidağ yamacından kopan kireçtaşı blokları Tortum Çayı'nın önüne yaklaşık 50 metrelik bir set çekti. Yaklaşık 8 kilometrekarelik göl, Uzundere sınırlarında kaldı. Yöredeki Tortum Şelalesi de bu setin ardından gölden bırakılan suların dökülmesiyle oluşur.