1929'da burası yalnızca on iki haneli Kırık köyüydü. Birkaç yıl önce atılan mühimmat fabrikasının temelleri bu küçük yerin kaderini değiştirdi: köy aynı yıl Kırıkkale adıyla bucak yapıldı, 1941'de belediye oldu, 21 Haziran 1989'da il merkezi ilan edildi. Cumhuriyet'in sanayi hamlesinden doğan nadir kentlerdendir; eski bir surun ya da çarşının çevresinde değil, fabrika duvarının yanında büyümüştür.
Üretim başlayınca çevre köylerden ve uzak illerden işçi göçü başladı, demiryolu da büyümeyi hızlandırdı. Kentin ilk mahallelerini fabrikalarda çalışanlar ve aileleri kurdu. Silah ve çelik üretiminin yanına sonradan Orta Anadolu Rafinerisi eklendi. Bugün kentin ritmini sanayi işletmeleri, üniversite ve Ankara'ya yakınlık belirler: başkent yaklaşık bir saat uzaktadır, Samsun'a ve Sivas'a giden yollar da il sınırları içinde ayrılır.
Kentten çıkınca bozkır kendi düzenine döner. Keskin, Delice, Sulakyurt ve Balışeyh gibi ilçelerde geçim tahıl tarımına ve hayvancılığa dayanır, Delice Irmağı bu dalgalı arazinin içinden akar. Köy sofralarında keşkek, bulgur ve tandır yemekleri yer alır. İlin Cumhuriyet'ten önceki geçmişi de bu kırsal topraklardadır: köprüler, türbeler ve maden galerileri kent merkezinden uzakta, eski yolların çevresinde kalmıştır. Bu yüzden Kırıkkale'yi anlamak için fabrikadan ırmağa doğru yürümek gerekir.
Beş kartpostalda Kırıkkale
Çeşnigir Köprüsü
Karakeçili ile Keskin'e bağlı Köprüköy arasında ırmağı geçen köprü 110 metre uzunluğunda, 6 metre genişliğindedir. Kesin yapım tarihi bilinmiyor, genellikle 13. yüzyıla bağlanır; Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferi öncesinde yenilettiği aktarılır. Kapulukaya Barajı'nın suları yükselince 1989'da araç trafiğine kapandı, bugün yalnız ziyaretçilere açıktır.
Silah Müzesi
Müze 1993'te bugünkü yerine taşındı. Koleksiyonda 14. yüzyıldan 20. yüzyıla uzanan, Türk ve Avrupa yapımı silahlar bulunur; parçalar ülkenin farklı yerlerinden toplanmıştır. Kentin varlık nedeni olan fabrikanın öyküsü burada ateşli silahların gelişimiyle birlikte izlenebilir. Yapı, kent merkezindeki MKE tesislerine bağlıdır.
Kızılırmak
Sivas'taki Kızıldağ yamaçlarından çıkan ırmak, büyük bir yay çizerek Kayseri, Nevşehir ve Kırşehir topraklarını dolaşır, Kırıkkale'den geçtikten sonra Bafra yakınlarında Karadeniz'e dökülür. Antik çağda Halys adıyla anılırdı. İl sınırlarındaki Kapulukaya Barajı ırmağın suyunu depolar; bu su kent hayatının ve sanayisinin önemli kaynaklarından biridir.
Sulu Mağara
Keskin'e yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta, Altıntaş Mahallesi'nin Arzu Bayırı mevkiindedir. Üstte Havuzlu Salon, ortada Küplü Galeri, altta Alt Maden Galerisi uzanır; ziyaretçilere yaklaşık 115 metrelik bölümü açıktır. Adını, yağışlı dönemlerde tavandan sızıp yapay havuzlarda biriken sudan alır. Duvarlarda eski madenciliğin izleri görülür.
Hasandede Türbesi
Hasandede, anlatılana göre Horasan'dan Anadolu'ya gelen ve Hoca Ahmed Yesevi geleneğine bağlı sayılan bir derviştir. Kesme taştan sekizgen türbe kurşun kaplı bir kubbeyle örtülüdür. Yanındaki 1605 tarihli camide, rivayete göre Mekke'den getirilen Karataş bulunur. Yapı Alevi-Bektaşi geleneğinde önemli bir ziyaret yeri kabul edilir.